Leki roślinne – słowem wstępu

Leki roślinne są nam bliskie od dziecka. Większość z nas nie jest świadoma jak często nasze babcie i mamy po niego sięgały. Woda koperkowa na kolkę niemowląt, maść majerankowa na zatkany nos czy zwykła kropla miętowa to przykłady leków roślinnych, leków pochodzenia naturalnego. Jednak czym są leki roślinne? O tym kilka słów w poniższym wpisie. Zapraszam serdecznie!

Powtarzając za Europejskim Zrzeszeniem do Spraw Fitoterapii definicję leku roślinnego, dowiemy się że:

Leki roślinne są to użyteczne w medycynie wyroby, które zawierają jako składniki wyłącznie: rośliny, części roślin(surowce) oraz substancje roślinne lub ich kombinacje w postaci przerobionej.[1]

Z tej definicji wynika, że leki roślinne to wszystko co pozyskamy z rośliny, a które zachowa swoją kompozycję. Należy tu wspomnieć, że do leków roślinnych nie zaliczymy substancji, które choć pochodzą z rośliny, jak na przykład atropina z liści Pokrzyku wilczej jagody Atropa belladonna L. czy chinina z kory Chinowca Cinchona są już tylko substancją chemiczną.

Atropa belladonna | Leki roślinne

Dlaczego taka polityka wobec pojedynczych substancji? Wszystko sprowadza się do owej kompozycji. Ekstrakty roślinne zawierają kompleks różnych związków, które dają efekt poprzez synergizm, połączenie działania poszczególnych składników w nich zawartych. Tutaj również należy upatrywać mniejszej niż leki syntetyczne ilości działań niepożądanych.

Leki roślinne możemy podzielić na:

  • zioła – surowiec roślinny w postaci całej lub rozdrobnionej,
    • mieszanki ziołowe(species) – połączenie kilku ziół w kompozycję o określonym działaniu,
  • preparaty roślinne – przetwory z roślin w różnej postaci farmaceutycznej(tabletki, kapsułki, itp.)

Leki roślinne podobnie jak leki syntetyczne przechodzą szereg badań:

  • autentyczności składu(analiza makroskopowa i mikroskopowa),
  • proporcji w mieszance(dopuszczalne różnice do 20%),
  • zawartości frakcji sproszkowanej(maksymalnie 2%),
  • zgodności ze zdeklarowanym składem.

Leki roślinne, a skuteczność

Leki roślinne posiadają także udowodnione działanie poprzez badania kliniczne jak również co jest niezmiernie ważne i podkreśla zasadność stosowania ziół – poprzez długą tradycję stosowania. Leki roślinne, które były stosowane przez 30 lat w tym przez 15 lat na terenie UE mogą być stosowane bez kontroli lekarza. Unia Europejska również dla łatwiejszego obrotu tymi lekami wprowadziła ułatwienia w rejestracji zgodnie z dyrektywą 2004/24/WE, jeśli lek ma udowodnione naukowo działanie – raport ekspercki, można zrezygnować z przedkładania wyników badań przedklinicznych i klinicznych.[2]

Do takich tradycyjnie stosowanych leków roślinnych lub składników mieszanek należą:

  • Nagietek lekarski Calendula officinalis L.;
  • Jeżówka purpurowa Echinacea purpurea L.,
  • Eleuterokok kolczasty Eleutherococcus senticosus Maxim.
  • Fenkuł włoski Foeniculum vulgare Miller,
  • Oczar wirginijski Hamamelis virginiana L.; 
  • Mięta pieprzowa Mentha x piperita L.
  • Biedrzeniec anyż Pimpinella anisum L.

Nowe leki roślinne, aby mogły trafić do obrotu muszą zostać przebadane – badanie toksyczności i badania kliniczne.

Leki roślinne również jak leki syntetyczne mogą powodować działania niepożądane lub działania wynikające z nieodpowiedniego ich stosowania. Działania te jednak są znacząco mniej liczne niż „syntetyków”. Mimo to popularność leków roślinnych i ziół nie jest zbyt wielka. Problem i niechęć niektórych środowisk naukowych do leków roślinnych wynika z zachowawczego działania wobec ziół i obawy wystąpienia nieoczekiwanych efektów przy terapii łączonej z lekami syntetycznymi. Taka terapia wymaga znajomości mechanizmów działania ziół. Leki roślinne należą do leków bezpiecznych jednak często wymagają dłuższej terapii.

Podsumowanie

Leki roślinne nie zastąpią w wielu sytuacjach leków syntetycznych, jednak stosowanie ziół z pewnością może przyczynić się do zmniejszenia liczby potrzebnych „syntetyków” poprzez budowanie zdrowia, oczyszczanie organizmu z toksyn stosując mieszanki ziołowe i rozgrzewanie go od wewnątrz przywracając równowagę w organizmie.

Źródło: [1] E. Lamer-Zarawska, B. Kowal-Gierczak, J. Niedworok (Red.) – „Fitoterapia i leki roślinne” Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007, s. 22. [2] Dyrektywa 2004/24/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r.

Napisz co uważasz